ANKARA — Dünya liderleri, müttefik ülkelerin devlet ve hükümet başkanları ile binlerce diplomat, "NATO 3.0" vizyonunun inşası ve ittifakın geleceğini şekillendirmek üzere Ankara'da buluştu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin yönetiminde dün başlayan zirvede bugün en kritik gün yaşanıyor.
Zirvenin İlk Günü: Savunma Sanayii Forumu ve "Mehteranlı" Karşılama
Zirve, NATO tarihinde bir ilk olarak resmi program dahilinde Türkiye'de düzenlenen Savunma Sanayii Forumu ile kapılarını açtı. ATO Congresium ve Külliye ekseninde yürütülen programlarda ilk gün, liderlerin Ankara'ya gelişi ve resmi karşılama törenleriyle geçildi.
Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'ndeki karşılama töreninde liderlerin yürüdüğü mavi halının bir yanında 16 Türk devletinin bayrakları yer alırken, diğer yanda marşlarıyla Mehteran Birliği yer aldı. Salı günü resmi törenle karşılanan ABD Başkanı Donald Trump’ın mehteran birliğine olan beğenisini el işaretleriyle göstermesi ilk günün basına yansıyan en dikkat çekici renkli anlarından biri oldu. İlk gün, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın da katılım gösterdiği "NATO İstanbul İşbirliği Girişimi Dışişleri Bakanları Toplantısı" ve akşam yemeği ile son buldu.
İkinci Gün (Bugün): Gözler Kuzey Atlantik Konseyi Toplantısında
Bugün (8 Temmuz) sabah saatleri itibarıyla liderler, Külliye’de geleneksel "aile fotoğrafı" için objektiflerin karşısına geçti. Fotoğraf çekiminin hemen ardından ittifakın stratejik kararlarının alınacağı Kuzey Atlantik Konseyi liderler oturumu başladı.
Masadaki Kritik Başlıklar ve "Atlantik Çatlağı" Diplomasisi
Haber analizlerine göre zirvenin ana gündem maddeleri ve perde arkası gelişmeleri oldukça yoğun:
- %5 Savunma Harcaması Taahhüdü: Geçen yıl Lahey Zirvesi’nde masaya gelen ve müttefiklerin 2035'e kadar GSYİH'lerinin %5'ini savunmaya ayırmasını öngören plan en önemli başlık. Genel Sekreter Mark Rutte, ülkelerden bu hedefe yönelik "net ve elle tutulur planlar" beklediğini duyurdu. Ayrıca savunma caydırıcılığı için on milyarlarca dolarlık yeni sözleşmeler açıklanıyor.
- Trump, F-35 ve CAATSA Müjdesi: Basın toplantılarında en çok konuşulan konulardan biri ABD-Türkiye ilişkileri oldu. ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını ifade ederken, F-35 savaş uçaklarının satışı için de olumlu sinyaller verdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan ise "Sayın Trump her zaman sözünün arkasındadır, Liderler Zirvesi'nden hayırlı bir karar çıkacağına inanıyorum" diyerek daha önce sözü alınan 5 uçak ve KAAN motorları konusunda olumlu beklentilerini vurguladı.
- Ukrayna ve Karadeniz Güvenliği: Rusya-Ukrayna savaşı bağlamında Ukrayna'ya hava savunma desteği kararlılıkla tartışılıyor. Avrupa medyasında çıkan analizlerde, Türkiye'nin Karadeniz'deki dengeleri sağlayan rolü ve "belirleyici aktör" konumu yeniden ön plana çıkarılıyor.
Ankara'da Hayat Durma Noktasında: Güvenlik, Trafik ve Protestolar
Büyük zirve, Ankara'nın yerel düzeninde ve iç siyasetinde de geniş yankı buldu. Medyaya yansıyan diğer boyutlar ise şöyle:
- Trafik ve İdari İzinler: Ankara Valiliği, zirve güvenliği kapsamında 9 ilçede bazı kamu personeline zirve süresince işe gelmeme talimatı verdi ve şehrin birçok ana arterini trafiğe kapattı. Başkentte adeta üst düzey bir abluka ve olağanüstü güvenlik tedbirleri uygulanıyor.
- Gözaltılar ve Gösteri Yasakları: Muhalif basın ve sivil toplum örgütlerinin raporlarına göre, zirve öncesinde Ankara genelinde protesto yasakları getirildi ve emniyet birimlerince yapılan operasyonlarda 170'ten fazla kişi tutuklandı / gözaltına alındı. Af Örgütü başta olmak üzere bazı kurumlar gösteri yasaklarının kaldırılması yönünde çağrıda bulundu.
- Akreditasyon Tartışması: Balkan medyasında ve Türkiye’deki bağımsız yayın organlarında (Halk TV, Sözcü, BirGün, Cumhuriyet vb.) yer alan haberlere göre, birçok yerli ve yabancı gazetecinin NATO zirvesini takip etmek için yaptığı akreditasyon başvuruları gerekçesiz reddedildi. NATO kanadı ise "Ev sahibi ülkenin değerlendirmelerine bağlıyız" açıklamasıyla topu Ankara'ya attı.
Zirve, bugün öğleden sonra NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin ve saat 17:30'da Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Millet Kütüphanesi'nde düzenleyeceği nihai basın toplantıları ve sonuç bildirgesinin okunmasıyla resmiyet kazanacak.
