Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin konut piyasasına etkilerini inceleyen kapsamlı bir çalışma yayımladı. "Konut Piyasası Baskıları ve Deprem Sonrası Yerinden Edilme: 2023 Türkiye Depremlerinden Bulgular" başlıklı araştırmada, deprem sonrası yaşanan kitlesel göçün özellikle kiralık konut piyasasında ciddi bir talep baskısı oluşturduğu vurgulandı.
TCMB'nin İngilizce özet bölümünde yer alan bilgilere göre çalışma, çevrimiçi emlak ilanı verileri ile zamana dayalı regresyon süreksizliği yöntemi kullanılarak hazırlandı. Araştırma sonuçları, deprem sonrasında ortaya çıkan konut talep şokunun büyük ölçüde yer değiştiren hanelerden kaynaklandığını gösterdi.
Raporda, talep artışının en belirgin şekilde kiralık konut piyasasında hissedildiği belirtilirken, ticari gayrimenkul piyasasında ise anlamlı bir fiyat etkisine rastlanmadığı ifade edildi. Bu durumun, depremden etkilenen hanelerin öncelikli ihtiyacının barınma olmasıyla uyumlu olduğu değerlendirildi.
Çalışmada ayrıca kira artışlarının konut segmentlerine göre farklılaştığına dikkat çekildi. Depremzede ailelerin kalabalık hane yapısını yansıtan çok odalı konutlarda ve güvenli yapılara yönelimin etkisiyle yeni konutlarda kira baskısının daha yüksek seviyelere ulaştığı kaydedildi.
İl bazında yapılan analizlerde ise kira baskısının temel belirleyicileri arasında deprem bölgesine coğrafi yakınlık ile daha önce oluşmuş göç ağlarının öne çıktığı belirtildi. Bu bulgular, deprem sonrası göç hareketlerinin yalnızca afet bölgesini değil, çevre illerdeki konut piyasalarını da önemli ölçüde etkilediğini ortaya koydu.
TCMB'nin çalışması, afet sonrası yerinden edilmenin konut piyasası üzerindeki etkilerini somut verilerle ortaya koyarken, özellikle kiralık konut arzı ve barınma politikalarına yönelik yeni düzenlemelerin önemini bir kez daha gündeme taşıdı.
