Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), gelir ve aylık alan milyonlarca kişiyi ilgilendiren yeni bir uygulamayı hayata geçiriyor. Yeni düzenleme kapsamında, sigortalılar ile hak sahiplerine ait birikmiş prim borçları, maaşlardan doğrudan kesilerek tahsil edilecek.
Sosyal güvenlik uzmanı İsa Karakaş, düzenlemenin kapsamına giren kişi ve aylık türlerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Karakaş'ın aktardığı bilgilere göre, uygulamayla birlikte prim borçlarının tahsilatı için icra takibi başlatılmasına gerek kalmayacak. Kesintiler, hak sahiplerinden ayrıca onay alınmaksızın maaşlardan otomatik olarak yapılacak. Mevzuata göre kesinti oranı en fazla yüzde 25 olarak belirlenirken, uygulamada standart kesinti oranının yüzde 10 olması öngörülüyor.
Kimlerin Maaşından Kesinti Yapılacak?
İsa Karakaş'ın paylaştığı bilgilere göre, otomatik kesinti uygulaması şu kişi ve aylıkları kapsayacak:
• İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri alanlar,
• Malullük, vazife malullüğü, yaşlılık ve emekli aylığı alanlar,
• Maaşı bağlandıktan sonra geçmişe dönük Genel Sağlık Sigortası (GSS) prim borcu tespit edilenler,
• Çalışırken hayatını kaybeden sigortalıların eş, çocuk, anne ve babası gibi hak sahipleri,
• Ölüm aylığı alan ve kendi adına prim borcu bulunan hak sahipleri.
Birden fazla gelir veya aylık alan borçluların her bir maaşından ayrı ayrı yüzde 10 oranında kesinti yapılabilecek. Ancak herhangi bir prim borcu bulunmayan hak sahiplerinin maaşlarından kesinti uygulanmayacak.
Hangi Maaşlar Kapsam Dışında?
Düzenleme kapsamında bazı özel statüdeki aylıklar ise kesinti dışında bırakıldı. Bunlar:
• Başarılı sporculara bağlanan aylıklar,
• Terör ve terörle mücadele kapsamında bağlanan aylıklar,
• Bedeli Hazine tarafından karşılanan şeref aylıkları.
SGK Öncelikle Hangi Borçları Tahsil Edecek?
Yeni uygulamada öncelik Genel Sağlık Sigortası (GSS) prim borçlarında olacak. Ardından sırasıyla;
• 4/1-a (SSK) kapsamındaki eski isteğe bağlı, topluluk ve tarım sigortalılığı borçları,
• Ek 5 ve Ek 6 sigortalılık borçları,
• 4/1-b (Bağ-Kur) kapsamındaki prim borçları,
• 4/1-c (Emekli Sandığı) kapsamındaki borçlanma ve intibak işlemlerinden doğan borçlar
maaşlardan kesinti yoluyla tahsil edilecek.
Birden fazla borç bulunması halinde zamanaşımına uğramamış en eski borçtan tahsilata başlanacak. Nafaka alacakları ise SGK alacaklarından önce ödenecek.
Yersiz Ödemeler Öncelikli Tahsil Edilecek
SGK tarafından daha önce yapılan fazla veya yersiz ödemelerden kaynaklanan borçlar bulunması halinde, öncelikle bu tutarlar tahsil edilecek. Daha sonra diğer prim borçları için kesinti işlemleri uygulanacak. Birden fazla borç türünün bulunması durumunda ise tahsilat işlemleri eş zamanlı yürütülebilecek.
Maaş Kesintilerine İtiraz Hakkı Var
Hak sahipleri, maaşlarından yapılan kesintilere karşı itiraz edebilecek.
Genel Sağlık Sigortası prim borçlarına ilişkin itirazlar, kişinin son ikamet ettiği yerdeki Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü veya Sosyal Güvenlik Merkezine yapılabilecek. Diğer prim borçlarıyla ilgili başvurular ise borç dosyasının bulunduğu SGK birimine iletilecek. Başvurunun reddedilmesi halinde ise hak sahipleri yargı yoluna başvurma hakkına sahip olacak.
